Các báo điện tử Việt Nam có vi phạm bản quyền? (phần 2)
Cập nhật
Bài viết “Các báo điện tử Việt Nam có vi phạm bản quyền?” mà tôi viết đã được đăng trên tờ Thời báo Kinh Tế Sài Gòn số 49 ra ngày 30/11/2006 với cái tên Giải quyết chuyện “đăng chung”.
Thật ra, bài viết trên blog và bài viết đăng báo là 2 bài khác nhau, mặc dù mang chung một thông điệp và ý tưởng. Viết 2 bài khác nhau cũng là một cách thể hiện sự tôn trọng bản quyền của tôi đối với báo Kinh Tế Sài Gòn. Bài viết đăng trên báo được tôi thực hiện vào khoảng tháng 9-10 và gửi cho KTSG. Cuối tháng 11, sau khi suy nghĩ nhiều hơn về vấn đề này tôi đã viết lại và viết thêm khá nhiều so với bài đầu tiên, số liệu cũng được cập nhật. Đó là cũng chính là bài mà bạn đọc trên blog này.
Có bạn cho rằng bài viết trên KTSG không “mạnh” bằng, hoặc đã bị biên tập khá nhiều. Thật ra, đó là do bài viết đăng báo của tôi vốn như vậy, vì ý tưởng ban đầu của tôi chỉ là cung cấp một cái nhìn để mọi người tự đánh giá và suy nghĩ, chứ không đi sâu vào phân tích chi tiết. Bài viết trên blog là kết quả của việc lật đi lật lại ý tưởng này nhiều lần trong đầu, sau khi đã gửi bài cho TBKTSG.
Dù sao tôi cũng rất vui khi ít ra cái khảo sát “bỏ túi” của mình được đăng báo và qua đó chia sẻ suy nghĩ của tôi về việc tôn trọng bản quyền đến với nhiều người hơn.
5. Tại sao các báo điện tử lại vi phạm bản quyền?
Việc sử dụng bài viết của báo khác, vốn rất dễ dàng trên Web, đã trở thành “chuyện thường ngày ở huyện” tại Việt Nam. Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng này:
1. Đầu tiên, chúng ta có thể đổ lỗi cho sự lỏng lẻo trong các qui định luật pháp về bảo vệ bản quyền, đặc biệt là ở lĩnh vực thương mại điện tử (báo điện tử cũng là một mô hình kinh doanh thương mại điện tử)
2. Thế nhưng nguyên nhân cốt lõi thật sự nằm ở ý thức của mỗi tờ báo, nói chính xác hơn là nhận thức cá nhân về việc tôn trọng bản quyền của Ban biên tập, những người có toàn quyền quyết định nội dung và hướng đi của một tờ báo. Thử hỏi, tại sao chúng ta không bao giờ thấy việc một tờ báo giấy có uy tin đăng lại nguyên văn bài viết của một báo khác mà không được sự chấp nhận của báo đó và tác giả bài viết? Có bao giờ báo Tuổi Trẻ (giấy) lại đi đăng lại bài viết của Thanh Niên, Sài Gòn Giải Phóng mà không xin phép không? Câu trả lời dĩ nhiên là không. Tại sao như thế?
- Thứ nhất, các báo hiểu rõ rằng việc làm đó sẽ “hủy hoại” uy tín của tờ báo trong mắt độc giả và vị thế của báo trong làng báo chí như thế nào.
- Thứ hai, việc tôn trọng bản quyền đã thành một thứ luật “bất thành văn” trong giới báo giấy. Chính thứ luật bất thành văn này và ý thức về sự hiện diện của nó đã khiến các báo tự giác tuân thủ bản quyền mà không cần một sự thúc ép nào từ các văn bản luật chính thức.
Xin lưu ý một lần nữa, tôi nghĩ các điều luật bản quyền, luật báo chí có tác động rất ít đến sự tôn trọng bản quyền một các nghiêm túc của giới báo giấy hiện nay. Yếu tố then chốt dẫn đến kết quả đáng mừng đó chính là ý thức (về mặt lợi và hại) của các báo về việc tôn trọng bản quyền.
Câu hỏi đáng suy nghĩ ở đây chính là, có gì khác biệt giữa báo giấy và báo điện tử? Tại sao các báo ý thức về bản quyền ở báo giấy, mà báo điện tử thì lại không? Các tác động xấu đến uy tín của báo khi không tôn trọng bản quyền không áp dụng cho báo điện tử chăng?
Trả lời câu hỏi trên, sẽ là ngây thơ khi cho rằng những người quyết định nội dung của báo điện tử lại không ý thức về vấn đề bản quyền. Tôi nghĩ, các Ban biên tập không những hiểu rất rõ về bản quyền, mà còn đã có những cân nhắc kỹ càng về câu hỏi “có nên tôn trọng bản quyền hay không”. Trước tình hình thực tế hiện nay, câu trả lời, buồn thay, … là “không”. Dĩ nhiên câu trả lời đó không được quyết định trên giấy trắng mực đen trong một cuộc họp chính thức, nó được “công bố” bằng cách tránh né, ngầm hiểu, không nhắc tới… Các lý do cho “chính sách” đó cũng là những trả lời kế tiếp cho câu hỏi “Tại sao các báo điện tử lại vi phạm bản quyền?” mà chúng ta đang bàn.
3. “Ai cũng làm thế cả”
Khởi đầu với VnExpress, tờ báo điện tử đầu tiên của Việt Nam. Thành công của VnExpress đã khiến các báo điện tử sau này cảm thấy chỉ có cách tạm thời bỏ qua vấn đề bản quyền thì họ mới có thể nhanh chóng vươn lên, thu hút được đọc giả với lượng tin bài “phong phú” của mình. Mặt khác, các báo cảm thấy bị “thiệt thòi” nếu quá “cứng nhắc”, không tận dụng nguồn tài nguyên từ báo khác như các đối thủ. Điều đó đặc biệt đúng và thông cảm được trong trường hợp của các báo giấy. “Họ đã lấy tin bài của mình, tại sao mình lại không lấy tin bài của họ. Huề!” Nghe có vẻ hài hước, nhưng đó là cách lý giải dễ hiểu nhất cho sự trái ngược giữa báo giấy và báo điện tử: Cái luật bất thành văn về bản quyền ở báo giấy giờ đây trở thành luật “không nói đến chuyện bản quyền” ở các báo điện tử.
(Tôi không muốn vơ đũa cả nắm ở đây, do đó tôi rất hy vọng nếu bạn nào biết một trang tin điện tử tôn trọng bản quyền, chỉ sử dụng nội dung của mình, không lấy bài viết của báo khác, xin hãy cho tôi biết, tôi rất cám ơn và biết đâu, tôi sẽ trở thành bạn đọc trung thành của trang tin đó.)
4. “Độc giả không quan tâm đến bản quyền”
Sự thật là đa số độc giả xem tin tức online không quan tâm mấy đến vấn đề bản quyền. Đối với họ, chỉ cần website nào có tin tức hay đáp ứng mối quan tâm và sở thích của họ, được cập nhật thường xuyên thì họ sẽ chọn trang tin đó. Sự “khoan dung” và dễ dãi của độc giả về tính nguyên gốc của bài viết trên môi trường mạng đó cũng là một nhân tố quan trọng “khuyến khích” các báo điện tử tiếp tục tránh né vấn đề bản quyền. Thế nhưng, bạn hãy dừng một phút và thử suy nghĩ xa hơn về vấn đề này: nếu độc giả không quan tâm đến bản quyền, thì điều đó có thật sự có lợi cho các báo, đặc biệt là các báo đã nổi tiếng hay không? Tôi sẽ quay lại vấn đề này trong phần “Lợi và hại của việc tôn trọng bản quyền…”
5. Lấy nội dung từ báo khác thật dễ dàng!
Với khả năng của các phần mềm CMS hiện nay, việc copy bài viết từ các trang tin điện tử khác để mang về website của mình một cách hoàn toàn tự động là điều khá dễ dàng. Có khá nhiều phầm mềm CMS, “nổi” nhất là vụ iCMS khi xưa quảng cáo một cách tự hào cho tính năng “bóc tách thông tin từ các trang tin như VnExpress, Tuổi Trẻ…”. Tôi không dám kết luật là mọi trang tin đều sử dụng tính năng này một cách bừa bãi, tuy nhiên nói vậy để hiểu chính sự dễ dàng đó cũng là một nhân tố thúc đẩy tình trạng “bỏ quên bản quyền” hiện nay.
6. Các lý do xác đáng
Bên cạnh những lý do mà tôi cho rằng “không xác đáng” nêu trên, cũng có những động cơ tích cực cho việc sử dụng lại bài viết. Có lẽ các trang tin muốn mang tất cả thông tin tại một nơi để tiện lợi cho người đọc. Cũng có lẽ đối với một trang tin điện tử mới ra đời, sẽ rất khó truy cập được những nguồn thông tin tốt. Nên cách trước mắt là vừa cố gắng tạo thế đứng của mình trong làng báo chí qua những bài viết riêng, vừa sử dụng lại bài viết từ các nguồn khác để làm phong phú trang tin của mình, nhằm thu hút bạn đọc và nhà quảng cáo. VnExpress là một ví dụ điển hình. Lúc VnExpress vừa ra đời, tôi tự hỏi có công ty nào, tổ chức nào quan tâm đến cái tên VnExpress trong chiến lược PR của mình. Liệu phóng viên VnExpress ở thời điểm đó có thể phỏng vấn được các nhân vật quan trọng như bộ trưởng, thủ tướng không?
Thế nhưng không thể chỉ vì những lý do đó mà việc xài “chùa” bài viết, vốn là công sức của tác giả, là tài sản của các báo, trở thành một chuyện đương nhiên ở tất cả các báo điện tử được. Theo thông tin tôi được biết, các tờ báo lớn không hề nhận được bất cứ gì khi bài báo của mình bị đăng lại trên các báo điện tử khác. Thậm chí chỉ một lá thư xin phép cũng không. Điều này không những dẫn đến tình trạng cạnh tranh không công bằng, mà còn có xu hướng làm giảm chất lượng của báo điện tử. Thử hỏi có ai dám mạnh dạn bỏ tiền đầu tư vào chất lượng bài viết khi biết nó sẽ được “dán lại” ở các website cạnh tranh?
Hơn thế nữa, nếu xét theo đúng luật VN thì rõ ràng các báo, những cơ quan ngôn luận của Nhà nước, và là nơi để các thế hệ nhân dân tham khảo thông tin, làm giàu kiến thức, đã vi phạm về luật Sở hữu trí tuệ đối với các tác giả bài viết.
Điều 7. Nguyên tắc trả nhuận bút
Khoản 8. Tác phẩm đã công bố, phổ biến khi được sử dụng lại tác giả hoặc chủ sở hữu tác phẩm vẫn hưởng nhuận bút theo quy định.
Các phóng viên, cộng tác viên, những người sống bằng ngòi bút sẽ nghĩ gì khi công sức lao động của họ bị sử dụng “miễn phí” một cách bừa bãi như vậy?
6. Lợi và hại của việc tôn trọng bản quyền đối với các báo
- Báo chí, cho dù trực thuộc nhà nước hay không, cũng là doanh nghiệp sinh lợi nhuận. Bài viết chính là sản phẩm của họ, nếu sản phẩm bị “sử dụng chùa” thì sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến doanh thu quảng cáo của báo.
- Đối với các báo hiện chưa có phiên bản điện tử hoặc có nhưng không nổi tiếng, thiệt thòi lại càng lớn vì họ vừa không tận dụng được bài viết của mình để sinh lợi thêm, mà còn làm lợi cho đối thủ.
- Các bạn nghĩ sao khi trong tương lai đa số sẽ đọc báo điện tử thay cho báo giấy? Mặc dù báo giấy sẽ không bao giờ chết, nhưng sự thiếu tôn trọng bản quyền này sẽ khiến nhiều báo nhỏ không thể tồn tại.
- Cạnh tranh không lành mạnh. Thị trường quảng cáo trực tuyến Việt Nam sẽ tăng vọt trong những năm tới. Nếu không có một giải pháp hiệu quả cho vấn đề bản quyền thì các tờ báo chân chính, bỏ tiền của nhân lực đển mang tin tức đến cho bạn đọc sẽ mất lợi thế cạnh tranh, trong khi những cá nhân và tổ chức không tôn trọng bản quyền lại được hưởng lợi. Chúng ta thử tính toán nhé. Nhuận bút cho một tin ngắn chỉ khoảng 50-100 ngàn, nhưng một bài viết hay, đòi hỏi sự nghiên cứu của phóng viên, hay một phóng sự điều tra thì ngoài nhuận bút có khi cả triệu đồng, còn tiền công tác phí, từ vài triệu đến vài chục triệu (đưa phóng viên ra nước ngoài các kì SEAGAMES chẳng hạn). Thử nhân con số đó với hàng ngàn, thậm chí hàng chục ngàn bài viết bị đăng lại trên các website khác thì chúng ta có thể hiểu các báo đã bị thiệt hại bao nhiêu.
- Tình trạng không tôn trọng bản quyền khiến các báo điện tử sẽ bị cạnh tranh dữ dội bởi nhiều báo điện tử mới. Chi phí cực kì thấp về mặt công nghệ (phần mềm CMS thậm chí miễn phí – open source, hosting quá rẻ) đã khiến việc lập một tờ báo điện tử chưa bao giờ dễ dàng như hiện nay (tất nhiên chưa tính đến việc xin giấy phép gian nan, nhưng nếu khéo léo thì đó vẫn là điều trong tầm tay). Điểm khác biệt duy nhất giữa một tờ báo lớn và một báo điện tử nhỏ chỉ nằm ở phần nội dung. Nếu như các báo mới ấy không những không tốn chi phí phát triển nội dung, mà còn tổng hợp tất cả những tin tức từ các báo khác về làm của mình, đồng thời sử dụng số tiền “tiết kiệm” được vào chiến lược marketing, thậm chí khuyến mãi để thu hút độc giả, thì các báo điện tử hiện tại sẽ lại có thêm nhiều đối thủ cạnh tranh đáng ngại, làm giảm lợi nhuận quảng cáo và phân mảnh thị trường
- Các phóng viên mất đi nguồn thu nhập chính đáng của mình. Nếu các báo có doanh thu cao hơn vì bản quyền không bị xâm phạm, thì tất nhiên nhuận bút và lương của phóng viên cũng được trả cao hơn. Hoặc các phóng viên, cộng tác viên có thể thỏa thuận đăng bài viết của mình cho nhiều báo, nếu báo nào muốn độc quyền đăng bài đó thì sẽ phải trả nhuận bút cao hơn.
- Như đã nói ở trên, đa số độc giả không quan tâm đến bản quyền. Về lâu dài, điều này ẩn giấu một đe dọa tiềm tàng với các báo điện tử có tiếng hiện nay: người đọc sẽ chuyển sang báo nào có lợi cho họ hơn. Tôi có biết một số người trước đây đọc VnExpress, nhưng đã chuyển sang đọc Dân Trí hay 24h, vì những gì họ có thể đọc trên VnExpress đều có thể tìm được tại các tờ báo kia, và thêm những nội dung hấp dẫn khác.
- Bên cạnh những độc giả không quan tâm bản quyền đó, trong tương lai sẽ có một lớp độc giả mới có kiến thức và ý thức rất cao về các vấn đề nhạy cảm như bản quyền. Những người này không những ủng hộ các báo có nội dung nguyên bản, mà còn có tiếng nói và sức ảnh hưởng lớn đến các thành phần độc giả khác trong xã hội, khiến họ bắt đầu có ý thức về vấn đề bản quyền hơn. Những báo điện tử đi đầu trong việc tôn trọng bản quyền sẽ “chinh phục” được trái tim của những độc giả cực kì quan trọng này. Không những vậy, uy tín của những tờ báo tiên phong này cũng sẽ được củng cố mạnh mẽ.
- Nếu báo nào cũng sử dụng bài viết của nhau, thì sẽ chẳng còn phong cách riêng, và do đó, cũng không còn độc giả trung thành nữa. Một tờ báo tôn trọng bản quyền cũng đồng nghĩa với việc nhất quán trong nội dung, phong cách của mình, vốn là nền tảng để xây dựng lên một lượng độc giả trung thành.
7. Giải pháp đề nghị
Khi đọc đến chữ giải pháp, có lẽ các bạn nghĩ tôi sẽ đưa ra một đề cương với vô số các bước thực thi bao gồm cả việc … chờ đợi cho một khung pháp lý về bản quyền cho báo chí điện tử?
Câu trả lời là không. Một giải pháp khả thi chắc chắn phải đơn giản và dễ thực hiện hơn rất nhiều. Tôi xin đưa ra giải pháp khó nhất. Khó không phải là rắc rối phức tạp, ngược lại, đây là giải pháp cực kì đơn giản. Cái “khó” ở đây là ở sự dũng cảm dám thực hiện của lãnh đạo các báo.
Như đã nói, việc sử dụng lại bài viết của các báo khác hay không hoàn toàn là do quyết định của Ban biên tập. Nếu Ban biên tập của một báo nào đó nhận ra cơ hội để khẳng định uy tín cũng như tự tin vào khả năng độc lập của tờ báo mình, thì quyết định chấm dứt đăng bài viết của báo khác chỉ đơn giản là một thông báo đến các nhân viên về chính sách mới. (Tận dụng cơ hội này để thu hút bạn đọc, nâng cao uy tín cho báo lại là một vấn đề khác)
Sau khi đã tự mình “làm gương”, chính lãnh đạo của tờ báo tiên phong nên lên tiếng, kêu gọi sự hợp tác của các tờ báo lớn về vấn đề tôn trọng bản quyền. Tôi tin chắc rằng lời kêu gọi này sẽ được sự hưởng ứng tích cực của hầu hết các báo.
- Lãnh đạo các báo biết rất rõ lợi ích và tầm quan trọng của việc tôn trọng bản quyền
- Nói cho cùng, điều quan trọng nhất của báo chí là gì nếu không phải là uy tín? Giả sử như lãnh đạo của Tuổi Trẻ, hoặc Thanh Niên, VnExpress hay VietnamNet tích cực kêu gọi các đồng nghiệp tham gia thảo luận về bản quyền, thì tờ nào báo lại có thể từ chối một vấn đề vừa đúng đắn vừa mang lại lợi ích lâu dài như thế.
Nếu như Thanh Niên, Tuổi Trẻ đã khởi xướng thành công nhiều cuộc thảo luận và phong trào có tiếng vang, hữu ích cho xã hội, thì việc nêu lên vấn đề tôn trọng bản quyền trong giới báo chí cũng đơn giản như vậy mà thôi.
Bên cạnh đó, sẽ càng tốt nếu như có một tổ chức Nhà nước như Ban Văn Hóa Tư Tưởng Trung Ương, Bộ Văn Hóa Thông Tin hoặc Hội Nhà Báo đóng vai trò tích cực trong việc làm cầu nối và cả “trọng tài” để đảm bảo các tổ chức báo chí đều tuân thủ thỏa thuận bản quyền này. Tuy nhiên, cần nhấn mạnh rằng, các các tổ chức nói trên chỉ đóng vai trò hỗ trợ cho việc chuyển đổi từ thỏa thuận không chính thức giữa các báo trở thành một văn bản có giá trị pháp lý mà thôi. Điều khiến giải pháp này thành công vẫn là sự ý thức của lãnh đạo các báo.
Cuối cùng, điều tôi băn khoăn nhất vẫn là: liệu tờ báo nào sẽ có đủ nhiệt huyết, đủ uy tín để đứng lên làm đầu tàu kêu gọi tôn trọng bản quyền, nhằm tạo ra một môi trường báo chí điện tử chất lượng hơn? Ai trong bốn tờ báo sau: Tuổi Trẻ, Thanh Niên, VnExpress, VietnamNet có thể đảo ngược lại cái luật bất thành văn “Không nhắc đến chuyện bản quyền” của báo chí điện tử? Tôi tin rằng chỉ có bốn tờ báo này, với uy tín, cùng đội ngũ phóng viên chuyên nghiệp của mình, hoàn toàn có khả năng đứng vững một cách độc lập và tiếp tục phục vụ tốt độc giả của mình, ngay cả khi không cần đến bài viết của báo khác.
Tôi không biết điều tôi mong mỏi về một môi trường báo chí điện tử cạnh tranh lành mạnh, nơi mà mỗi tờ báo đều mang bản sắc riêng của mình sẽ mất bao lâu để trở thành hiện thực. Nhưng tôi tin điều đó nhất định sẽ xảy ra, và tôi sẽ chờ.
Đáng xem
20 phản hồi
1
david tran đã phản hồi:
Bài viêt của bạn đã gióng lên một tiếng chuông về nạn ăn cắp bản quyền rất trầm trọng tại Việt Nam. Khi hội nhập vào WTO, chúng ta không thể chấp nhận tình trạng đó kéo dài.Đó là văn hoá -văn minh.
2
Catus F đã phản hồi:
Bài vết rất hay, sâu sắc. Tôi hy vọng bài viết sẽ bị “đạo văn” trên nhiều blog khác, để nhiều bạn đọc có cơ hội đọc nó.
3
Warning: Missing argument 2 for httprequest() in /home/.bathsheba/sontran/sonnymotives.com/wp-content/plugins/gravatars2.php on line 320
Warning: Missing argument 2 for httprequest() in /home/.bathsheba/sontran/sonnymotives.com/wp-content/plugins/gravatars2.php on line 320
FCF đã phản hồi:
Bài viết mang tính chuyên nghiệp, đề cập được gần đầy đủ nguyên nhân của vấn đề, song nếu nó được in lại nguyên trên các báo nói trên thì nó mới sẽ là “tiếng chuông về nạn ăn cắp” như david tran nói ở trên.
Theo tôi vấn đề này đang được thả lỏng một cách cố ý, một là vì mục đích tuyên truyền cho chế độ của báo chí hiện nay; hai là do thị hiếu của người đọc VN, thích cái gì là thích mãi, không chịu biết cái khác có hay hơn hay không.
Quay lại với bài số 1, những số liệu tác giả đưa ra mặc dầu chưa chính xác song cũng giúp bạn đọc nhìn thấy bức tranh tổng thể của tình trạng “chẳng lấy gì làm nhức nhối” đối với người đọc Vn cả. Vì bản tính thích của chùa của số đông đã ăn vào máu từ mấy chục năm nay, và tóm lại toàn bộ sự việc chưa làm chết ai, chưa có vụ kiện cáo rùm beng nào.
Song, thực sự đây là vấn đề vi phạm đạo đức nghiêm trọng của ngành báo chí, chưa nói đến sản phẩm trí tuệ không được tôn trọng và nhuận bút không về đến tay người viết. Một số người nguỵ biện: thông tin phải được tự do, nhưng cũng không thể để tác giả thiệt thòi. Chúng ta hãy xem hiện tượng share nhạc qua mạng của người VN để so sánh với vấn đề báo chí này. Tưởng như nó không có liên quan, nhưng thực tế là có. Một khi mỗi cá thể không được giáo dục về sự tôn trọng bản quyền trên ghế nhà trường, một khi 92% phần mềm đang bị dùng lậu, và các cửa hàng băng đĩa ngang nhiên sap chép, bán các sản phẩm ăn cắp thì trách nhiệm rõ ràng là ở GIÁO DỤC các cơ quan quản lý sở hữu trí tuệ.
Một lần nữa cảm ơn bài viết chất lượng!
4
FCF đã phản hồi:
Xin lỗi, sửa câu cuối thành “trách nhiệm rõ ràng là ở GIÁO DỤC và các cơ quan quản lý sở hữu trí tuệ”
5
Sonny đã phản hồi:
Cảm ơn những lời khen của các bạn về bài viết. Như Catus F và FCF đã nói, tôi đang cố gắng để bài viết cũng như ý tưởng về sự tôn trọng bản quyền ở các báo điện tử không chỉ nằm yên trên blog này. Vì thêm một người hiểu, thì sẽ thêm một cơ hội cho vấn đề bản quyền được thực thi sớm hơn.
Vẫn biết là để làm việc đó không phải một sớm một chiều, cũng như không phải một người mà làm được, nhưng tôi đang làm trong khả năng có thể của mình. Các bạn có ý kiển đóng góp gì để giúp ý tưởng này lan rộng hơn nữa không? Xin hãy góp ý với tôi. Thanks.
6
FCF đã phản hồi:
Theo tôi, tác giả phải mất công một chút mới mở rộng được bán kính ảnh hưởng của bài viết.
1. Đăng ở đâu:
- trên yahoo blogs, opera blogs, trên những diễn đàn tiếng Việt. Khi được đăng vào những mục thích hợp nó có thể tạo nên những cuộc thảo luận của các thành viên.
- trên các báo điện tử, nếu không chính thức thì cũng ít ra là mục Bạn đọc viết
- có bạn bè làm ở ngành báo thì thuận lợi hơn, họ có thể giúp đăng tải ý tuởng và link về trang này.
2. Ai đọc:
- Việc thay đổi nhận thức ở vn rất khó, nhất là khi nó còn động đến quyền lợi (dùng chùa) của mỗi cá thể, nên cũng cần kiên nhẫn.
- Mục tiêu để đa số ý thức được vấn đề bản quyền nói chung phải được đưa và ctrình dạy hoc - có thể edu.net.vn là điểm đến đầu tiên. Ở đó có những người có khả năng ảnh hưởng đến cải tổ giáo dục, hoặc ít ra những thầy cô giáo, khi họ ý thức được vấn đề thì một lúc nào đó họ cũng truyền đạt lại cho các em học sinh.
- Những người làm luật.
Vài ý nhỏ mang tính chất tham khảo.
7
Catus F đã phản hồi:
Tôi hoàn toàn đồng ý với FCF. Nên chăng Sonny liên hệ với một tòa soạn báo uy tín như Thanh Niên hay Tuổi Trẻ.
8
Quỳnh Nguyễn đã phản hồi:
Như cũng đã comment ở phần 1 và ở trong phần 2 này có bác FCF đưa ra cái vấn đề mà chúng ta vẫn cố tình né tránh là ở Việt Nam, báo chí là cơ quan tuyên truyền của chế độ, của Đảng, thế nên việc copy lung tung là chuyện “rất bình thường”. Và theo thông tin vỉa hè (nghĩa là khi ngồi chơi với dân báo chí/phóng viên) thì điều này càng được khẳng định. Do vậy, giải pháp đơn giản nhất để không còn copy nữa khi không còn là đơn vị tuyên truyền.
Trước lúc đọc bài này, có đọc một bài trên BBC cũng về vấn đề này nên link về đây để bà con tham khảo thêm “Báo chí ‘phải do Đảng Cộng sản quản lý’“.
Hù, mà hình như tác giải Sonny có gửi bài “tóm tắt” này cho Thời báo KTSG hay là bị BBT của báo đó cắt ngắn đi, đọc trên TBKTSG thấy bài này nhưng nội dung không đủ, và “dũng khí” cũng ít, hơi chán tý. Tham khảo tại đây: “Giải quyết chuyện “đăng chung”“
9
Sonny đã phản hồi:
@FCF, Catus F và Quỳnh Nguyễn: Cám ơn những ý kiến rất hay của các bạn. Tôi sẽ cố gắng làm theo những góp ý đó.
Và đúng như lời của anh Quỳnh nói, bài viết này đã được tôi gửi cho TBKTSG và được đăng. Tôi cũng vừa được biết tin mà thôi.
Nhưng tôi vừa về VN tối nay, mà cũng khuya rồi (3h sáng), có gì ngày mai tôi sẽ viết rõ hơn về việc này.
10
Warning: Missing argument 2 for httprequest() in /home/.bathsheba/sontran/sonnymotives.com/wp-content/plugins/gravatars2.php on line 320
Warning: Missing argument 2 for httprequest() in /home/.bathsheba/sontran/sonnymotives.com/wp-content/plugins/gravatars2.php on line 320
Long Nguyễn đã phản hồi:
Thực ra thì có rất nhiều phóng viên sau khi đăng bài lên báo giấy (hay báo điện tử) lại email đi khắp nơi… nhờ đăng lại cho thêm phần hoàng tráng
11
Sonny đã phản hồi:
@Long Nguyễn: Rất “thú vị” khi biết được điều này.
Tôi nghĩ những phóng viên này muốn làm … “PR” (!) cho personal branding của mình, nhưng vì báo điện tử tại Việt Nam chưa thật sự đề cao phóng viên so với báo giấy (hiếm có columnist hay nhà bình luận tên tuổi trên báo điện tử), nên hiệu quả của việc làm này có lẽ cũng bị hạn chế rất nhiều.
Một khả năng khác là phóng viên chưa ý thức giá trị bài viết cũng như quyền lợi chính đáng của mình, hoặc ý thức nhưng nghi ngờ khả năng thực thi của nó, nên “thôi kệ, có tiếng mà không có miếng cũng được”.
Một vài suy đoán chủ quan, anh Long có giải thích nào khác không?
12
Warning: Missing argument 2 for httprequest() in /home/.bathsheba/sontran/sonnymotives.com/wp-content/plugins/gravatars2.php on line 320
Warning: Missing argument 2 for httprequest() in /home/.bathsheba/sontran/sonnymotives.com/wp-content/plugins/gravatars2.php on line 320
Tran Nguyen đã phản hồi:
Chào anh Sonny,
Rất thú vị khi đọc bài phân tích rất chi tiết của anh và cách nói thẳng của anh về vấn nạn báo chí điện tử của Việt Nam (tôi thích version trên blog này hơn). Những người xa Tổ Quốc như anh và tôi xem báo điện tử là một phương tiện thông tin không thể thiếu để bắt kịp tình hình phát triển ở quê nhà. Đúng là dạo gần đây tôi bắt đầu nhận ra có một sự thiếu hụt nào đó ở báo chí điện tử Việt Nam mà người đọc như chúng ta cần lên tiếng (và hi vọng rằng họ nghe được và cảnh tỉnh). Thật sự tất cả vấn đề anh nêu ra ở trên cũng đã và đang là sự khó chịu của tôi mỗi khi mở trang tin điện tử:
- Quá nhiều tin tức trùng lập
- Không có tiêu chuẩn chung khi đăng bài =>tôi đã từng dự định xây dựng một web app để phân loại các bài báo theo tỉnh/thành phố nhưng có lẽ đây chưa là thời điểm
- Tính năng xem, nhìn, (và nghe) thật sự không thỏa mãn
- Quảng cáo, quảng cáo, và quảng cáo (tiền là trên hết!?)
- …
Tất cả những yếu kém đó nói lên một điều duy nhất: báo điện tử Việt Nam thiếu sự đầu tư chuyên nghiệp.
Thật sự sẽ là khập khiểng khi so sánh bất kì báo điện tử Việt Nam với một trang tin nước ngoài như NYTimes, nhưng tại sao không nếu như so sánh để học hỏi, để cải thiện, và để hướng đến đúng thị phần người đọc Việt Nam đang ngày càng tăng theo thời gian. Tuy ca thán và phàn nàn, nhưng dường như chúng ta ai cũng vẫn phải mở những trang tin đó mỗi ngày để theo dõi tin tức. Đơn giản chỉ vì 2 điều:
- Để được đọc Tiếng Việt
- Không còn lựa chọn nào khác (:()
Thôi, tôi viết đến đây cũng mệt rồi. Chắc để mọi người tranh luận tiếp.
P.S: Thật là trùng hợp khi bài viết này của anh được post vào đầu tháng 12 này, còn tôi thì viết lên nỗi bức xúc của mình về cách trình bày của báo điện tử vào cuối tháng 11 (swear to god!). Và hôm nay khi search vòng vòng trên Google cho bài hát “Cười lên Việt Nam ơi”, vô tình tôi vào được blog của anh Long Nguyễn, và rồi lại lang thang tiếp và vào đây.
(Sonny: Đã sửa theo yêu cầu của Tran Nguyen)
13
Long Nguyễn đã phản hồi:
Tất nhiên là phóng viên cũng có nhu cầu xây dựng tên tuổi cho mình, để dễ dàng “làm ăn”, he he (Tui viết làm ăn trong nháy nhé, ai thích hiểu sao thì hiểu, đừng hiểu theo nghĩa tiêu cực rồi đòi xử đẹp tui).
Phóng viên cũng như bạn Sonny, viết bài ra thì muốn có nhiều người đọc, vì thế, nếu báo giấy (hoặc điện tử) nơi khởi đăng bài của pv mà chưa có “đủ trình” để thỏa mãn mong mỏi ấy thì pv phải tự mình quăng quật nó đi thôi. Một lý do nữa là - không biết những người khác, mảng khác có thế không, còn với tôi thì có - với các phóng viên văn hóa văn nghệ, khi viết bài “đẩy” một ca sĩ, diễn viên, người mẫu nào đó thì càng có nhiều báo đăng lại, pv càng được hàm ơn. Lợi qua lợi lại, lợi tứ lung tung lợi ba bề bốn bên luôn :))
Việc cuối cùng, nhiều khi mình chẳng nhờ mà họ vẫn đăng, có kêu được ai đâu, mà không lẽ đồng nghiệp lại đi than phiền mấy việc cỏn con ấy
P/S: Có nhiều phóng viên báo điện tử “tên tuổi” lắm đấy nhé, không chỉ là báo giấy, hihi.
14
Warning: Missing argument 2 for httprequest() in /home/.bathsheba/sontran/sonnymotives.com/wp-content/plugins/gravatars2.php on line 320
Warning: Missing argument 2 for httprequest() in /home/.bathsheba/sontran/sonnymotives.com/wp-content/plugins/gravatars2.php on line 320
godfather đã phản hồi:
Cái này tôi phải phân tích rõ với Sonny rằng khi bạn nhận định tại sao các báo giấy không lấy bài của nhau vì uy tín là chưa thật đúng.
Thứ nhất: Tuổi trẻ hay Thanh niên không thể lấy bài của nhau vì ra cùng ngày, cùng thời điểm thì lấy đâu ra thời gian để đăng lại bài trên báo khác? Bạn thử hình dung hôm nay Thanh niên đăng một bài nhưng đến sáng mai Tuổi trẻ đăng lại thì gần như không còn giá trị thông tin nữa rồi. Đây là lý do tại sao không có tình trạng đó trên bao giấy. Còn với báo điện tử, việc đăng lại gần như là ngay lập tức, chỉ sau 30 đến 40 phút báo giấy ra, đấy mới là lợi thế của nó.
Thứ hai: Nếu để bảo vệ uy tín thì tuoitre online phải không lấy lại của Vnexpress hay Vietnamnet chứ.
Còn một điểm này nữa mà tất cả người đọc sẽ không bao giờ biết là giữa các báo lớn như Vietnamnet, Vnexpress, tuoitre, thanhnien đã có luật “bất thành văn” là đồng ý cho nhau lấy lại tin một cách thoải mái trong luật định. Cái trong luật định ở đây có nghĩa là khi anh lấy lại bài của tôi, nếu tôi có bị gì (cảnh cáo chẳng hạn) thì anh cũng phải chịu như tôi. Chính vì cái này mà Vietnamnet bị nhà hàng núi trúc kiện. Vì vậy, đừng bao giờ bạn nghĩ lấy lại bài một cách tự do mà không bị ảnh hưởng.
Đến khi có luật bản quyền một cách rõ rệt, các báo sẽ tự động làm theo thôi. Vì sức mạnh của báo điện tử hiện nay là một điều không thể chối cãi. Chẳng hạn Vnexpress viêt về vấn đề gì đó, ngày mai tuổi trẻ hay Thanh niên phải viết khác đi nếu không muốn tụt hậu. Chính vì vậy, trước khi làm bài khác trên báo giấy, tốt nhất là lấy về báo điện tử của mình trước. Đấy là quan hệ tương hỗ và các bên đều có lợi. Không ai dại gì phá bỏ nó khi mà chưa thực sự hùng mạnh và thấy cần thiết.
15
Warning: Missing argument 2 for httprequest() in /home/.bathsheba/sontran/sonnymotives.com/wp-content/plugins/gravatars2.php on line 320
Warning: Missing argument 2 for httprequest() in /home/.bathsheba/sontran/sonnymotives.com/wp-content/plugins/gravatars2.php on line 320
DANG BLUE đã phản hồi:
Đây là vấn đề mà tôi vẫn canh cánh từ lâu nhưng ko sao nghiên cứu và diễn đạt cụ thể như bạn. Thực tế, vấn đề vẫn có thể đào sâu nghiên cứu thêm nữa.
Tôi đọc được bài viết này của bạn qua website vietnamjournalism.com (ơn chúa, người đăng-minhlq đã để tôn trọng bản quyền, đề link nên tôi mới biết blog này).
Cảm ơn bạn vì bài viết hay.
16
Sonny đã phản hồi:
Vừa rồi bài viết này của tôi đã được trang vietnamjournalism.com đăng lại (phần 1, phần 2) (VJ). Và đúng tác phong của các nhà báo chuyên nghiệp, trước khi đăng anh Nguyễn Tuấn Việt (moderator của VJ) đã có email cho tôi xin phép được đăng lại bài viết. Dĩ nhiên là tôi đồng ý. Ngạc nhiên hơn, sau khi đăng thì anh Lê Quốc Minh (quản trị/sáng lập VJ) cũng đã có email cảm ơn.
Không phải là quảng cáo (vì tôi không có liên hệ gì với trang VJ cả), nhưng tôi thấy trang vietnamjournalism.com có nhiều bài viết rất hay về báo chí. Chẳng hạn như một bài viết cùng chủ đề với bài “Các báo Việt Nam có vi phạm bản quyền?” của tôi, với tiêu đề là “Làm báo kiểu “Thịt luộc”. Có điều bài này được viết vào đầu năm 2005, phong cách viết khá hài hước.
Nếu các bạn là nhà báo, phóng viên hay yêu thích, quan tâm về báo chí Việt Nam, nên ghé vào VJ xem.
17
Sonny đã phản hồi:
Tran Nguyen: Tôi đã đọc bài viết Báo điện tử : Khổ báo và độ phân giải màn hình của anh và cũng đã đưa bài viết đó vào phần “Đáng đọc” trên SonnyMotives. Cảm ơn anh về bài viết hay.
Long Nguyễn: xin cho hỏi có phải anh cũng là phóng viên không ah? Và nếu được xin anh cho biết các phóng viên tên tuổi mà anh nói là ai? Nếu anh thấy ngại thì chúng ta có thể liên lạc qua email.
godfather: cái “Luật bất thành văn” mà anh nói tôi cũng đã có đề cập trong bài viết. Phân tích của anh cũng rất chính xác:
Tuy vậy, nếu là một nhà báo có tâm huyết, có lý tưởng và đạo đức báo chí, thì tất cả những điều trên vẫn không thể bào chữa cho tình trạng “đạo báo” tràn lan hiện nay.
Tôi chỉ nghĩ rất đơn giản “Danh không chính thì ngôn không thuận”. Các báo hy sinh cái “danh” của mình cho sự lập lờ (có lợi cho họ) về “bản quyền”, thì những gì họ hô hào về tôn trọng bản quyền, sở hữu trí tuệ cũng chẳng có giá trị bao nhiêu, trong trường hợp họ không sợ “há miệng mắc quai”.
À, còn chuyện “Vietnamnet bị nhà hàng núi trúc kiện” là thế nào, anh có thể giải thích cho tôi hiểu về trường hợp này được không? Tôi không biết về “vụ” này thật. Xin cám ơn.
18
Warning: Missing argument 2 for httprequest() in /home/.bathsheba/sontran/sonnymotives.com/wp-content/plugins/gravatars2.php on line 320
Warning: Missing argument 2 for httprequest() in /home/.bathsheba/sontran/sonnymotives.com/wp-content/plugins/gravatars2.php on line 320
Định đã phản hồi:
Theo mình nghĩ thì việc thông tin đăng lại nhiều là do báo điện tử lự lấy mà thôi. Mình chỉ là một CTV thôi nhưng việc họ dùng bài đăng tùm lum nhiều khi không ghi rõ nguồn nữa kìa.
Long Nguyễn hiện đang làm tại NLĐ và là quản trị trang nhacso.net.
Việc nhận định như Long Nguyễn về việc gởi lại nhiều báo theo mình nghĩ không hay lắm.
19
Warning: Missing argument 2 for httprequest() in /home/.bathsheba/sontran/sonnymotives.com/wp-content/plugins/gravatars2.php on line 320
Warning: Missing argument 2 for httprequest() in /home/.bathsheba/sontran/sonnymotives.com/wp-content/plugins/gravatars2.php on line 320
Hưng đã phản hồi:
20
Warning: Missing argument 2 for httprequest() in /home/.bathsheba/sontran/sonnymotives.com/wp-content/plugins/gravatars2.php on line 320
Warning: Missing argument 2 for httprequest() in /home/.bathsheba/sontran/sonnymotives.com/wp-content/plugins/gravatars2.php on line 320
ngoinhaso đã phản hồi:
Tôi nghĩ cần phải có hãng tin độc lập như kiểu AP ấy, khi đó các hãng tin độc lập mới khẳng định được thương hiệu và tôn trọng bản quyền.